Welke baksteen kiezen?

Soort, kleur en formaat

De baksteenkeuze bestaat eigenlijk uit drie deelvragen: welk type baksteen, welke kleur en welk formaat. Voor nieuwbouw heeft u veel keuzevrijheid; bij renovatie kiest u doorgaans iets dat aansluit op de bestaande gevel. Hieronder de gangbare typen en wat ze onderscheidt.

Handvormsteen

De handvormsteen wordt ambachtelijk gevormd, vroeger letterlijk in de hand, tegenwoordig vaak machinaal nagebootst. Kenmerkend zijn de onregelmatige randen, variërende kleurnuances en een levendige textuur. Handvormstenen passen perfect bij monumenten, klassieke villas en renovatieprojecten waar een ambachtelijke uitstraling gewenst is. Prijs ligt hoger dan strengperssteen (circa €0,70 tot €1,40 per steen), maar het visuele resultaat is uniek.

Strengperssteen

Bij strengpersstenen wordt een lange streng klei door een vorm geperst en in stukken gesneden. Het resultaat: zeer regelmatige, strakke stenen met een gladde of licht geribbelde oppervlakte. Strengperssteen is de meest gebruikte baksteen in moderne nieuwbouw vanwege de lagere prijs (€0,30 tot €0,60 per steen), goede maatvastheid en grote keuze aan kleuren. Het uiterlijk is rustiger en strakker dan handvormsteen.

Waaltjes

Waaltjes zijn klassieke kleinere bakstenen (circa 200 x 65 x 40 mm), oorspronkelijk gebakken in de buurt van de Waal. Door het kleinere formaat ontstaat een fijn, gedetailleerd geveloppervlak met meer voegen per m2. Waaltjes geven een typisch Hollandse uitstraling en worden veel gebruikt bij grachtenpanden, monumenten en luxe villas. Per m2 heeft u 90 tot 100 stenen nodig, wat de arbeidsuren verhoogt.

Vormbakstenen

Vormbakstenen zijn speciaal gevormde stenen voor decoratieve toepassingen of bouwkundige details. Denk aan hoekstenen, raamomlijstingen, profielstenen voor rollagen of geprofileerde plinten. Wordt veel gebruikt voor sierwerk en rollagen. Maatwerk is mogelijk, maar drijft de kosten op.

Vorstvrij F2 baksteen

Voor gevels en buitenmetselwerk in Nederland is een steen met klasse F2 (vorstbestendig) vrijwel altijd verplicht. F2 stenen weerstaan herhaalde vorst-dooi cycli zonder schilfering of barsten. Bij binnentoepassing of beschutte locaties kan F0 of F1 volstaan. Vraag de leverancier altijd naar de NEN-EN 771-1 classificatie.

Kleurkeuze

Bakstenen zijn er in honderden kleurschakeringen. De vier hoofdgroepen:

• Rood — klassiek, warm, meest gebruikt
• Bruin — aardetinten, sober en chic
• Geel — lichte friese stenen, vooral in noord-Nederland
• Zwart en antraciet — modern, strak, contrastrijk

Vraag altijd naar proefmonsters en bekijk die in verschillende lichtomstandigheden. Een baksteen die in de showroom prachtig oogt, kan in fel zonlicht of bij regen totaal anders ogen.

Maatvoering — NEN-formaat

Het standaardformaat in Nederland is waalformaat (210 x 100 x 50 mm). Daarnaast zijn er dikformaat (210 x 100 x 65 mm) en het kleinere waaltje. Bij renovatie is het belangrijk om het formaat van de bestaande gevel te matchen — een andere maatvoering valt direct op. Meet bestaand metselwerk op (10 lagen) en deel door 10 voor de lagenmaat.

Tips voor renovatie

Bij renovatie van een bestaande gevel staat kleurmatch centraal. Een net-iets-andere kleur valt aan een gerenoveerd geveldeel altijd op. Werk daarom met een leverancier die hulp biedt bij kleurmatching of bezoek de steenfabriek voor monsters ter plaatse. Voor monumenten zijn er gespecialiseerde leveranciers met historisch nagebakken stenen die qua kleur, textuur en formaat aansluiten op originele bakstenen.